صائن الدين على بن تركه

مقدمهء كتاب 5

چهارده رساله فارسى ( فارسى )

مقدمه آقاى دكتر سيد على موسوى بهبهانى بنام خداى بزرگ كتاب حاضر مجموعه‌اى است از كتب و رساله‌هاى فلسفى و عرفانى افضل المحققين و المدققين خواجه على بن محمد بن افضل الدين محمد تركهء خجندى اصفهانى ملقب به صائن الدين و مكنى به ابو محمد . وى بىشك از برترين علماى عصر خود و از دانشمندانى است كه گذشته از علوم رسمى و ظاهرى بر علوم سر و معرفت حقيقى آشنايى كامل داشته و در تاريخ سير فلسفى اسلام از بنيانگذاران فكر تلفيق فلسفه و عرفان با حقايق شرعى است كه نحوهء تفكر و تحقيقات او در علوم حقيقى ، اساسى براى تكميل فلسفهء متعاليه يعنى حكمت خاص اسلامى شيعى به دست فلاسفه نام‌بردار عصر صفوى همچون ميرداماد و ميرفندرسكى و ملا صدراى شيرازى و ملا عبد الرزاق لاهيجى و ملا محسن فيض و جز آنان گرديد . به عبارت ديگر چند نقطهء تحول و جهش تكاملى در فلسفهء اسلامى ديده مىشود كه بىترديد آورندهء يكى از آن مراحل تكاملى همين صائن الدين تركهء خجندى و كسانى كه از لحاظ فكرى از نحلهء او بشمارند مىباشند . توضيح آنكه نظر بيشتر صاحب‌نظران دربارهء سير حكمت در اسلام اين است كه از يعقوب كندى آغاز شد و با فارابى و ابن سينا كمال يافت و آنگاه امام غزالى آن را مورد نقد قرار داد و سرانجام با ابن رشد رو به زوال گذاشت . اين نظر نه تنها در خصوص انجام سير فكر فلسفى اسلامى درست به نظر نمىرسد